BỘ TRƯỞNG DI TRÚ IRCC THỪA NHẬN TRÁCH NHIỆM KHI QUAN CHỨC HỒI GIÁO IRAN ĐƯỢC CẤP VISA NHẬP CẢNH VÀO CANADA DỊP WORLD CUP 2026

Bộ trưởng Di trú nói bà chịu trách nhiệm sau khi cựu quan chức Hồi giáo Iran IRGC được cấp phép dự sự kiện FIFA. Người đứng đầu bóng đá Iran, ông Mehdi Taj, nói với truyền thông nhà nước rằng, cuối cùng ông đã bị từ chối nhập cảnh vào Canada.

Bộ trưởng Di trú Lena Diab cho biết, bà chịu trách nhiệm sau khi một quan chức bóng đá cấp cao của Iran có liên hệ với Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), một nhóm bị liệt vào danh sách khủng bố tại Canada, được cấp giấy tờ để đến quốc gia này, trước thềm một cuộc họp tiền World Cup của FIFA tại Vancouver, trước khi cuối cùng bị buộc quay đầu về nước tại cửa khẩu.

Tuy nhiên, bà Diab, người đã dành một giờ để trả lời các câu hỏi gay gắt về vụ việc này trong một cuộc họp ủy ban quốc hội vào chiều thứ Năm, cho biết bà không được thông báo về quyết định cấp giấy tờ nhập cảnh cho Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Iran, ông Mehdi Taj.

“Tôi chắc chắn chịu trách nhiệm về việc này. Nhưng tôi đã không tham gia vào quá trình ra quyết định đó,” bà nói trong cuộc trao đổi với Nghị sĩ Đảng Bảo thủ Dane Lloyd.

Chính phủ Đảng Tự do đã chịu áp lực phải giải thích làm thế nào mà Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Iran Mehdi Taj, và phái đoàn của ông được cấp các giấy tờ cần thiết để đến Canada tham dự Đại hội FIFA, sự kiện quy tụ hơn 200 hiệp hội bóng đá quốc gia hàng năm để bỏ phiếu về các vấn đề then chốt.

Truyền thông liên kết với nhà nước Iran cho biết, phái đoàn này đã bị Hải quan Canada CBSA từ chối nhập cảnh, sau khi hạ cánh xuống Sân bay Pearson của Toronto vào thứ Ba.

Ông Taj là một cựu chỉ huy trong IRGC, lực lượng quân đội và an ninh của chế độ mà Canada đã liệt vào danh sách thực thể khủng bố vào năm 2024.

Điều đó có nghĩa là theo Luật Bảo vệ Người nhập cư và Người tị nạn, hàng ngàn quan chức chính phủ cấp cao của Iran, bao gồm cả các thành viên hàng đầu của IRGC, không được phép nhập cảnh vào Canada. Cả các quan chức chính phủ Iran đương nhiệm, và cựu quan chức Iran đã đang ở Canada, cũng có thể bị điều tra và trục xuất.

Bà Diab nói với ủy ban rằng giấy tờ của ông đã bị hủy khi ông đang ở trên chuyến bay.

“Cá nhân này không có tư cách để vào Canada. Vào thời điểm họ hạ cánh, họ đã rời đi. Họ đã trở lại đất nước của mình,” bà nói với ủy ban quốc hội.

“Chúng tôi rất mong muốn được tìm hiểu điều gì đã xảy ra trong trường hợp này để đảm bảo nó không lặp lại trong các trận đấu FIFA diễn ra vào tháng 6 và tháng 7.”

Tuy nhiên, Iran International, cơ quan đầu tiên đưa tin này, báo cáo rằng các nguồn tin trong chính phủ Canada cho biết, ông Taj đã được cấp giấy phép cư trú tạm thời, một loại văn bản tùy nghi cho phép một người nước ngoài vốn không đủ điều kiện nhập cảnh được vào hoặc ở lại Canada.

Viên chức cấp cao nhất của bộ, Thứ trưởng Ted Gallivan, đã làm chứng trước ủy ban rằng “điều này không nên xảy ra một lần nữa.”

“Các quyết định được đưa ra dựa trên thông tin có sẵn. Rõ ràng trong trường hợp này, quyết định được đưa ra không phải là quyết định mà chúng tôi mong muốn,” ông nói.

“Tôi sẽ không đi xa đến mức đưa ra đơn từ chức khi trả lời, nhưng tôi muốn làm rõ, thưa Ngài Chủ tịch, tôi là người chịu trách nhiệm. Việc này xảy ra dưới sự giám sát của tôi. Tôi rất có động lực trong việc thắt chặt các biện pháp kiểm soát trong hệ thống nhập cư của Canada.”

Thủ tướng Mark Carney nói với các phóng viên hôm thứ Năm rằng, ông không thể bình luận về chi tiết của các trường hợp cá nhân, nhưng đã bảo vệ hệ thống nhập cư của Canada.

“Có nhiều rào cản để có thể vào được đất nước này, và tôi nghĩ điều quan trọng là những rào cản đó có hiệu quả và chúng ta tiếp tục thấy được điều đó,” ông nói trong một cuộc họp báo tại thành phố Oakville bang Ontario.

“Luôn có những cuộc rà soát về những gì đã làm, và những điểm có thể cải thiện. Nhưng sự đảm bảo cốt lõi đối với người dân Canada là, các thành viên của Vệ binh Cách mạng Iran đã bị cấm nhập cảnh vào đất nước này một cách chính đáng, và họ sẽ không được vào đất nước này.”

Bộ trưởng Ngoại giao Canada Anita Anand gợi ý vào thứ Tư rằng, đã có một sai sót trong hệ thống.

“Đó không phải là lĩnh vực cá nhân tôi phụ trách, nhưng theo hiểu biết của tôi thì đã có sự thu hồi giấy phép. Đó là việc vô tình, nhưng tôi sẽ để Bộ trưởng Di trú trình bày cụ thể,” bà Anand nói với các phóng viên bên ngoài West Block ở Ottawa.

Sự việc không chỉ làm dấy lên câu hỏi về việc làm thế nào một cựu chỉ huy IRGC lại được cấp các giấy tờ cần thiết để lên máy bay đến Canada, mà còn diễn ra trong bối cảnh căng thẳng toàn cầu vẫn ở mức cao, giữa một lệnh ngừng bắn mong manh giữa Hoa Kỳ và quốc gia Trung Đông này.

Những người chỉ trích sự việc này cho rằng, Người dân Canada coi hệ thống di trú như một “đống đổ nát” (dumpster fire).

Chuyên gia chỉ trích di trú của Đảng Bảo thủ, bà Michelle Rempel Garner, cho rằng câu trả lời của ông Carney là “thoái thác trách nhiệm,” và thêm rằng “không có hành tinh nào mà một thành viên cấp cao, một thành viên của một tổ chức khủng bố bị liệt danh sách, lại được cấp phép để đến đất nước này.”

“Họ đã đưa ra một quyết định có ý thức,” bà nói vào thứ Tư. “Có rất nhiều người trong nước hiện đang có nỗi sợ hãi chính đáng, và đã chứng kiến các thành viên khác của chế độ này lọt lưới, và đó phải là ưu tiên hàng đầu, chấm dứt.”

Bà Garner nói thêm rằng, những trường hợp như thế này là “lý do tại sao người dân Canada đang mất niềm tin vào hệ thống nhập cư nói chung.”

“Họ coi đó là một đống đổ nát,” bà nói.

Luật sư di trú Joshua Slayen cho biết, ông Taj chắc chắn đã phải nộp đơn xin thị thực đến Canada trước đó.

“Chúng tôi thấy những sự may rủi ngẫu nhiên xuyên suốt (sự nghiệp của mình). Đây có thể là một sai lầm ngớ ngẩn của [Bộ Di trú, Tị nạn và Hành tịch Canada – IRCC], hoặc IRCC có thể đã đọc một bộ hồ sơ tuyệt vời, và tin rằng người này không phải là mối đe dọa đối với xã hội Canada,” ông nói.

“Chúng tôi luôn thấy những trường hợp nhận được sự chấp thuận khiến chúng tôi bị sốc, và cả những trường hợp bị từ chối một cách vô lý và bất công.”

Ông Taj và phái đoàn của mình nói với truyền thông nhà nước Iran rằng, họ xem cuộc đụng độ tại sân bay là một sự xúc phạm.

Đại hội năm nay được tổ chức tại British Columbia vài tuần trước khi World Cup bắt đầu. Giải vô địch bóng đá quốc tế được đồng tổ chức bởi Canada, Mexico và Hoa Kỳ.

Iran là một trong 48 quốc gia đã giành quyền tham dự World Cup, nhưng việc tham gia của họ đã bị nghi ngờ, kể từ khi các cuộc không kích do Hoa Kỳ và Israel dẫn đầu vào cuối tháng 2 đã châm ngòi cho cuộc chiến đang diễn ra.

Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio cho biết tuần trước rằng, các cầu thủ Iran sẽ được phép vào nước này, nhưng cho biết bất kỳ ai bị coi là có liên hệ với IRGC sẽ bị từ chối nhập cảnh. Đội bóng Iran dự kiến sẽ chơi hai trận tại Mỹ tại thành phố Inglewood, bang California, và một trận tại Seattle, bang Washington, trong giai đoạn vòng bảng của giải đấu.

Chủ tịch Liên đoán bóng đá thế giới FIFA, ông Gianni Infantino, nói với đại hội hôm thứ Năm rằng, “tất nhiên” Iran sẽ thi đấu các trận của mình. “Và lý do cho điều đó rất đơn giản, các bạn thân mến: Đó là vì chúng ta phải đoàn kết,” ông nói. “Bóng đá đoàn kết thế giới.”