CHUYỆN TÒA DI TRÚ – TÒA ỦNG HỘ ĐƠN KIỆN CỦA MỘT NGƯỜI VIỆT NAM, KIỆN BỘ DI TRÚ ĐÃ TỪ CHỐI HỒ SƠ XIN GIẤY PHÉP LÀM VIỆC & HỌC TẬP CHO ÔNG VÀ VỢ CON DỰA TRÊN HỒ SƠ ĐỊNH CƯ START-UP VISA, VỚI LÝ DO BẤT NHẤT THÔNG TIN VỀ HỌC VẤN

1. Bối cảnh

Ông T.N. Nguyễn, vợ ông là T.N.T. Nguyễn và con trai H.T.N. Nguyễn là công dân Việt Nam. Ông Nguyễn là người đồng sáng lập một công ty khởi nghiệp xây dựng nhà lắp ghép tại Canada. Vào tháng 6 năm 2024, ông đã nộp đơn xin thường trú theo chương trình Thị thực Khởi nghiệp (Start Up Visa), và vào tháng 8 năm 2024, ông đã nộp đơn xin giấy phép lao động cùng với các đơn xin giấy phép lao động và học tập cho vợ và con.

Vào ngày 28 tháng 8 năm 2024, ông Nguyễn nhận được thư Yêu cầu Gải trình Công bằng [PFL] từ Bộ Di trú IRCC thông báo rằng, viên chức xét duyệt lo ngại ông có thể đã trình bày sai trình độ học vấn của mình. Cụ thể, thư nêu rõ ông tuyên bố có bằng Cử nhân Khoa học Máy tính từ Đại học Waikato, nhưng không cung cấp bằng chứng.

Ông Nguyễn đã phản hồi ngay lập tức, giải thích rằng ông đã học tại Đại học Waikato trong hai năm nhưng chưa hoàn thành bằng cấp, và trình độ cao nhất của ông là chứng chỉ bậc 4 về kỹ thuật ô tô. Ông thừa nhận báo cáo liên doanh có ghi sai rằng ông đã đạt được bằng cấp, nhưng mô tả đó là một “lỗi đánh máy” và phiên bản sai đã vô tình được nộp.

Vào ngày 3 tháng 10 năm 2024, Viên chức Di trú đã từ chối đơn của ông Nguyễn, tuyên bố thêm rằng ông không được nhập cảnh vì trình bày sai sự thật. Các đơn của vợ và con ông cũng bị từ chối theo.

2. Phân tích

Không thể phủ nhận rằng đơn của ông Nguyễn bao gồm thông tin không chính xác trong báo cáo liên doanh và giấy chứng nhận cam kết.

Tuy nhiên, phần còn lại của các tài liệu, bao gồm cả mẫu đơn đăng ký chính thức, lại mâu thuẫn với các tuyên bố sai sót đó. Trong mẫu đơn, ông Nguyễn ghi trình độ cao nhất là chứng chỉ Kỹ thuật Ô tô; ông không đề cập đến việc học tại Waikato. Lý lịch của ông cũng chỉ rõ ông chỉ học hai năm tại Waikato mà không có gợi ý nào về việc đã nhận bằng.

Các quyết định này áp đặt lệnh cấm nhập cảnh 5 năm đối với ông Nguyễn, một hậu quả đặc biệt khắc nghiệt. Viên chức có nghĩa vụ phải thừa nhận các tài liệu mâu thuẫn và đưa ra lý do xác đáng khi đối mặt với chúng, nhưng họ đã không làm vậy.

3. Phán quyết của Tòa Liên bang

1. Đơn được chấp thuận.

2. Các quyết định bị hủy bỏ và các vấn đề được chuyển giao để một viên chức khác xác định lại.

THÊM CHI TIẾT VỀ DIỄN BIẾN SỰ VIỆC VÀ QUÁ TRÌNH PHẢN HỒI

Ông Nguyễn là đồng sáng lập của GIM Innovation Homes Inc., một công ty khởi nghiệp tại Canada. Trong quá trình nộp đơn, ông Nguyễn đã thể hiện:

1. Sự mâu thuẫn trong hồ sơ: Trong khi mẫu đơn chính thức và Lý lịch của mình, đã ghi chính xác trình độ là chứng chỉ kỹ thuật ô tô, thì “báo cáo liên doanh” (venture report) lại ghi nhầm rằng, ông có bằng Cử nhân Khoa học Máy tính từ Đại học Waikato.

2. Thư Yêu cầu Gỉai trình công bằng (PFL): Bộ Di trú IRCC yêu cầu ông giải trình về sự thiếu hụt bằng chứng cho bằng cử nhân này.

3. Lời giải thích của ông Nguyễn: Ông khẳng định đây là một “lỗi đánh máy” trong tài liệu, do thực thể hỗ trợ khởi nghiệp cùng soạn thảo. Ông cung cấp học bạ cho thấy mình chỉ học 2 năm tại Waikato, và chưa bao giờ khẳng định có bằng trong mẫu đơn chính thức hoặc thư ngỏ.

LÝ LẼ CỦA VIÊN CHỨC DI TRÚ VÀ PHÂN TÍCH CỦA TÒA

Viên chức IRCC đã bác bỏ lời giải thích của ông Nguyễn, cho rằng ông đã trực tiếp hoặc gián tiếp gây ra sai lệch có thể làm ảnh hưởng đến quá trình xét duyệt. Tuy nhiên, Thẩm phán Brouwer nhận thấy các thiếu sót trong lập luận của viên chức, gồm các chi tiết sau:

• Thiếu tính toàn diện: Viên chức chỉ tập trung vào một câu sai sót duy nhất trong báo cáo liên doanh mà bỏ qua tất cả các tài liệu đúng khác trong cùng bộ hồ sơ (như Lý lịch và các mẫu đơn).

• Tiêu chuẩn về tính hợp lý: Theo án lệ Vavilov, một quyết định phải có tính minh bạch và logic. Do hình phạt cấm nhập cảnh 5 năm là rất nặng nề, viên chức cần phải có trách nhiệm cao hơn trong việc xem xét các bằng chứng mâu thuẫn.

• Sai lầm của viên chức: Viên chức đã không giải thích được tại sao sự mâu thuẫn rõ ràng trong hồ sơ lại không được coi là một sai sót vô ý. 

PHÁN QUYẾT CUỐI CÙNG CỦA TÒA LIÊN BANG

Thẩm phán Andrew Brouwer đưa ra kết luận rằng, quyết định của IRCC là không hợp lý.

• Kết quả: Đơn xin xem xét tư pháp của gia đình ông Nguyễn được chấp thuận.

• Lệnh của Tòa:

  • Hủy bỏ các quyết định từ chối trước đó.

  • Yêu cầu một viên chức khác xem xét lại hồ sơ của cả gia đình.

  • Cho phép các bên nộp đơn có cơ hội cập nhật lại hồ sơ của họ trước khi xét duyệt lại.

• Chứng nhận khác: Không có câu hỏi nào về tầm quan trọng chung được đưa ra để chứng nhận.

Quyết định được ký bởi Thẩm phán Andrew J. Brouwer vào ngày 4 tháng 2 năm 2026.