CHUYỆN TÒA DI TRÚ – TÒA ỦNG HỘ YÊU CẦU XEM XÉT CỦA ỨNG VIÊN VIỆT NAM, VỀ SỰ TỪ CHỐI HỒ SƠ XIN ĐỊNH CƯ DIỆN START-UP VISA CỦA BỘ DI TRÚ VÌ LÝ DO QUY TRÌNH TỪ CHỐI ĐÃ KHÔNG ĐÚNG LUẬT

TÓM LƯỢC PHÁN QUYẾT VÀ LÝ DO

Người nộp đơn đề nghị Tòa án hủy bỏ quyết định của viên chức thị thực ngày 20/08/2020, từ chối đơn xin thị thực thường trú nhân theo diện doanh nghiệp khởi nghiệp (start-up business class).

Viên chức Di trú đã kết luận rằng, mục đích chính của người nộp đơn khi tham gia thỏa thuận với một vườn ươm doanh nghiệp, là để có được tư cách hoặc đặc quyền (định cư) theo Luật Bảo vệ Người tị nạn và Nhập cư (IRPA), chứ không phải để thực hiện hoạt động kinh doanh thật sự.

Người nộp đơn nêu vấn đề về sự công bằng trong thủ tục và tính hợp lý của quyết định.

1. Bối cảnh

• Diện Doanh nghiệp Khởi nghiệp: Theo quy định, người nộp đơn phải có: (1) cam kết từ một vườn ươm doanh nghiệp, nhóm nhà đầu tư thiên thần hoặc quỹ đầu tư mạo hiểm được chỉ định; (2) trình độ ngôn ngữ; (3) quỹ tài chính; và (4) một doanh nghiệp đủ điều kiện.

• Trường hợp cụ thể: ông H.A. Phạm, công dân Việt Nam, đã nhận được Giấy chứng nhận cam kết từ Empowered Startups Ltd. (“Empowered”). Ban đầu, dự án là phần mềm điện toán đám mây kết nối nhà xuất khẩu và nhập khẩu. Sau đó, dự án chuyển hướng sang ứng dụng xác thực thực phẩm và đồ uống.

Quyết định của IRCC bị xem xét

Viên chức di trú từ chối đơn đăng ký vì cho rằng, người nộp đơn không cung cấp đủ bằng chứng cho thấy Empowered vẫn tham gia và hỗ trợ hướng đi mới của doanh nghiệp, đồng thời thiếu bằng chứng về trình độ/ kỹ năng để thành công trong liên doanh mới này.

Phân tích của Tòa

Tòa án nhận thấy viên chức đã không đảm bảo sự công bằng trong thủ tục. Cụ thể, việc Empowered có tiếp tục hỗ trợ hay không là một lý do then chốt để từ chối nhưng lại không được nêu rõ trong Thư Yêu cầu Giải trình công bằng (Procedural Fairness Letter) gửi cho người nộp đơn trước đó. Ngoài ra, viên chức dường như đã bỏ qua các bằng chứng cho thấy Empowered vẫn đang tham gia (như email giao dịch, và việc Empowered nắm giữ 40% cổ phần công ty).

Kết luận của Tòa

Đơn xin xem xét tư pháp được chấp thuận. Quyết định ngày 20/08/2020 bị hủy bỏ và vụ việc được giao cho một viên chức khác xem xét lại.

THÊM THÔNG TIN VỀ VỤ VIỆC

1. Khung pháp lý áp dụng

Chương trình định cư này yêu cầu người nộp đơn phải có khả năng thiết lập kinh tế tại Canada. Các điều kiện bắt buộc bao gồm:

• Có cam kết từ một tổ chức được chỉ định (vườn ươm, nhà đầu tư thiên thần hoặc quỹ mạo hiểm).

• Đáp ứng yêu cầu về ngôn ngữ và tài chính.

• Điều khoản chống lạm dụng (Subsection 2(5)): Người nộp đơn sẽ bị loại nếu mục đích tham gia chủ yếu là để lấy tư cách thường trú nhân thay vì thực sự kinh doanh.

2. Diễn biến hồ sơ của ông Phạm

• Tháng 04/2017: Ông Phạm nhận giấy phép làm việc và nộp đơn xin thường trú.

• Dự án: Ban đầu là phần mềm kết nối xuất nhập khẩu, sau đó đổi tên khác và tập trung vào xác thực nguồn gốc thực phẩm.

• Thư công bằng thủ tục (07/2018): Viên chức bày tỏ lo ngại về việc thiếu kinh nghiệm kinh doanh, thiếu sở hữu trí tuệ và sự thay đổi đáng kể của mô hình doanh nghiệp.

3. Lý do từ chối của viên chức thị thực

Viên chức từ chối đơn vì không tin rằng ông Pham thực sự muốn kinh doanh. Hai lý do chính được đưa ra trong ghi chú nội bộ (GCMS) là:

• Không có bằng chứng cho thấy tổ chức hỗ trợ (Empowered Startups Ltd.) vẫn đồng hành với hướng đi mới của doanh nghiệp.

• Ông Pham không chứng minh được kỹ năng hoặc kinh nghiệm cần thiết cho lĩnh vực mới.

4. Phân tích của Tòa án về sự công bằng thủ tục

Tòa án tập trung vào việc liệu viên chức có thực hiện đúng quy trình công bằng hay không. Thẩm phán nhận định:

• Viên chức đã sử dụng lý do “sự thiếu hỗ trợ của Empowered” làm căn cứ then chốt để từ chối nhưng không hề nêu vấn đề này trong Thư Yêu cầu Giải trình công bằng PFL gửi cho ông Phạm.

• Viên chức đã bỏ qua các bằng chứng có trong hồ sơ như: các email có sao chép cho nhân viên của Empowered và thực tế là Empowered vẫn nắm giữ 40% cổ phần của công ty.

5. Phán quyết cuối cùng

Tòa án kết luận rằng, ông Phạm đã không được trao cơ hội công bằng để giải trình về những nghi ngờ của viên chức.

• Kết quả: Chấp thuận đơn xin xem xét tư pháp.

• Hành động: Hủy bỏ quyết định từ chối và yêu cầu một viên chức khác xem xét lại hồ sơ từ đầu. Không có câu hỏi nào được xác nhận để kháng cáo.