CHUYỆN TÒA DI TRÚ – TÒA CHẤP THUẬN YÊU CẦU XEM XÉT LẠI QUYẾT ĐỊNH TỪ CHỐI CỦA BỘ DI TRÚ, TRÊN HỒ SƠ XIN BẢO LÃNH VỢ CHỒNG CỦA MỘT CẶP ĐÔI CÓ 2 CON CHUNG, VÌ LÝ DO CÓ NHIỀU BẰNG CHỨNG THẬT BỊ BỎ SÓT

THÔNG TIN HÀNH CHÍNH VÀ NHÂN THÂN

• Thông tin tòa án: Phán quyết được đưa ra bởi Thẩm phán Honourable Mr. Justice Russell Zinn tại Tòa án Liên bang, Ottawa, Ontario vào ngày 27 tháng 3 năm 2020.

• Các bên liên quan:

  • Người nộp đơn: Ông Nguyễn V.B.

  • Bên bị đơn: Bộ trưởng Bộ Di trú và Nhập tịch (Minister of Citizenship and Immigration).

• Lý lịch người nộp đơn:

  • Ông Nguyễn sinh ra tại Việt Nam, từng thực hiện nghĩa vụ quân sự bắt buộc trước khi rời đi và đến Hồng Kông với tư cách là người tị nạn vào năm 1983.

  • Ông đến Canada năm 1986, trở thành công dân Canada vào khoảng năm 1990.

  • Hiện ông cư trú tại Surrey, British Columbia và làm việc trong lĩnh vực xây dựng.

  • Ông có ba người con đã trưởng thành (hiện là công dân Canada) với người vợ đầu tiên.

• Tình trạng hôn nhân trước: Ông ly hôn người vợ đầu vào năm 2000, sau đó tái hợp một thời gian trước khi chia tay hoàn toàn vào năm 2006.

LỊCH SỬ MỐI QUAN HỆ VÀ QUÁ TRÌNH PHÁP LÝ

• Khởi đầu mối quan hệ:

  • Ông Nguyễn gặp bà Bùi (vợ hiện tại) lần đầu vào tháng 6 năm 2003, khi bà cắt tóc cho ông, trong một chuyến ông về thăm thân nhân tại Việt Nam.

  • Bà Bùi sinh năm 1976 tại Việt Nam và chưa từng kết hôn trước đó.

  • Từ năm 2004 đến 2006, ông Nguyễn tiếp tục quay lại tiệm của bà Bùi để cắt tóc mỗi khi về thăm Việt Nam hàng năm.

  • Năm 2007, họ bắt đầu tình bạn và cùng nhau đi du lịch Hà Nội.

• Hôn nhân: Sau hai năm giữ liên lạc và thăm viếng, họ tổ chức lễ đính hôn và kết hôn vào tháng 9 năm 2009.

• Lịch sử nộp đơn:

  • Lần 1 (vào năm 2010): Đơn xin thường trú của bà Bùi bị từ chối vì bị nghi ngờ hôn nhân giả. Kháng cáo lên Hội đồng Phúc thẩm Di trú (IAD) bị bác bỏ năm 2012.

  • Lần 2 (vào năm 2016): Bà Bùi nộp đơn lại, nhưng viên chức thị thực tiếp tục từ chối với cùng lý do.

• Sự cam kết của cặp đôi: Ông Nguyễn đã về Việt Nam khoảng 15 lần để thăm vợ, và họ đã có với nhau hai người con (con trai sinh năm 2013 và con gái sinh năm 2017).

QUÁ TRÌNH ĐIỀU TRẦN TẠI HỘI ĐỒNG PHÚC THẨM DI TRÚ IAD

• Cơ sở đánh giá của IAD: IAD đã áp dụng tiêu chuẩn từ án lệ Chavez để xem xét tính trung thực của hôn nhân dựa trên các yếu tố là, sự phát triển của mối quan hệ, kiến thức về nhau và sự liên lạc thường xuyên.

• Các phiên điều trần: Diễn ra vào tháng 9 năm 2018, và tháng 4 năm 2019 với sự hỗ trợ của thông dịch viên.

• Vấn đề về năng lực của Người nộp đơn:

  • Trong phiên đầu tiên, ông Nguyễn dường như không thể trả lời trực tiếp các câu hỏi.

  • IAD đã yêu cầu đánh giá xem ông có cần “Người đại diện được chỉ định” (designated representative) theo Luật Di trú hay không.

  • Cuối cùng, IAD xác định ông không cần người đại diện.

• Quyết định của IAD: IAD kết luận cuộc hôn nhân không trung thực, vì có sự mâu thuẫn trong lời khai về giai đoạn đầu của mối quan hệ và kiến thức về đối phương.

PHÂN TÍCH SAI SÓT VỀ LẬP LUẬN CỦA IAD

• Sai lệch về dữ kiện kết hôn: IAD sai lầm khi cho rằng ông Nguyễn vẫn đang kết hôn với vợ cũ khi gặp bà Bùi. Thực tế, ông đã ly hôn từ năm 2000, 3 năm trước khi gặp bà.

• Bỏ qua tiến trình thời gian thực tế: IAD lờ đi việc ông Nguyễn đã quay lại tiệm tóc của bà Bùi suốt các năm 2003-2007, và chỉ bắt đầu tiến tới hôn nhân sau khi đã chia tay hoàn toàn với vợ cũ.

• Định kiến về sự khác biệt: IAD coi việc chênh lệch 15 tuổi và lịch sử hôn nhân khác nhau là “không tương thích”. Thẩm phán Zinn bác bỏ điều này, khẳng định thế giới có rất nhiều cuộc hôn nhân thực sự giữa những người khác biệt về tuổi tác và hoàn cảnh.

• Đánh giá sai về “Giai đoạn đầu”: Thẩm phán Zinn cho rằng đối với một cuộc hôn nhân đã kéo dài 10 năm và có 2 con, việc IAD quá tập trung vào “nguồn gốc mối quan hệ” từ nhiều năm trước là không hợp lý.

NHỮNG SAI SÓT TRONG VIỆC XEM XÉT BẰNG CHỨNG

• Bằng chứng bị phớt lờ: IAD không ghi nhận việc ông Nguyễn đã thăm vợ 15 lần và gửi tiền hỗ trợ tài chính liên tục. Tòa khẳng định đây là những minh chứng mạnh mẽ cho một cuộc hôn nhân thực sự.

• Tiêu chuẩn “soi xét quá mức” (Microscopic view):

  • IAD bắt bẻ sự khác biệt nhỏ về số phòng ngủ (ông nói 3, bà nói 4). Thẩm phán giải thích đây có thể là sự nhầm lẫn giữa số “giường” và số “phòng”.

  • IAD nghi ngờ việc ông Nguyễn không về thăm con trai mới sinh trong 18 tháng đầu. Ông giải thích mình bận tìm người tư vấn (mà ông gọi nhầm là luật sư) để lấy lại hồ sơ bị thất lạc. Tòa cho rằng việc tập trung nguồn lực để bảo lãnh vợ con thay vì đi du lịch là một lựa chọn hợp lý.

• Vấn đề thủ tục: Tòa chỉ trích việc IAD đuổi ông Nguyễn ra khỏi phòng họp khi luật sư và Hội đồng thảo luận là không phù hợp, vì một bên có quyền hiện diện trong suốt quá trình trừ khi gây nguy hiểm.

PHÁN QUYẾT CUỐI CÙNG CỦA TÒA ÁN

• Tính thiếu hợp lý: Thẩm phán Zinn kết luận rằng quyết định của IAD thiếu tính hợp lý, minh bạch và dễ hiểu (reasonableness, transparency, and intelligibility).

• Vấn đề thiên kiến (Bias): Luật sư của ông Nguyễn đã đưa ra số liệu cho thấy người ra quyết định của IAD có tỷ lệ bác bỏ đơn rất cao (chỉ chấp nhận 3/35 ca tương tự). Tuy nhiên, Tòa cho rằng chưa đủ bằng chứng để kết luận có sự thiên vị nếu không có thêm phân tích so sánh.

• Lệnh của Tòa:

  • Hủy bỏ quyết định của IAD về tính trung thực của cuộc hôn nhân.

  • Yêu cầu vụ việc phải được xem xét lại bởi một người ra quyết định khác (a different decision-maker).

• Thẩm phán ký tên: Russel W. Zinn.

• Luật sư đại diện cho Người nộp đơn: Michael Golden.