CHUYỆN TÒA DI TRÚ – TÒA ỦNG HỘ QUYẾT ĐỊNH CỦA BỘ DI TRÚ TỪ CHỐI HỒ SƠ XIN ĐỊNH CƯ DIỆN KHỞI NGHIỆP START-UP VISA, CỦA ỨNG VIÊN NGƯỜI VIỆT NAM DO NỘP GIẤY TỜ GIẢ MẠO

TÓM LƯỢC PHÁN QUYẾT VÀ LÝ DO.

1. Tổng quan

Đây là đơn xin xem xét tư pháp đối với quyết định ngày 14 tháng 4 năm 2023 của nhân viên thị thực (Nhân viên) của Bộ Di trú, Tị nạn và Công dân Canada (IRCC). Quyết định này đã từ chối đơn xin thường trú nhân của Người nộp đơn, trong diện tự doanh theo đoạn 40(1)(a) của Đạo luật Bảo vệ Người tị nạn và Nhập cư (IRPA), với lý do cung cấp thông tin sai lệch, giả mạo.

Người nộp đơn yêu cầu Tòa án hủy bỏ Quyết định này và gửi hồ sơ để một nhân viên khác xác định lại.

Vì những lý do nêu ra sau đây, đơn xin này bị bác bỏ.

2. Bối cảnh

Ông Đ. H. Trịnh là công dân Việt Nam, 50 tuổi, đã kết hôn và có ba con. Khoảng tháng 10 năm 2020, ông đã nộp đơn xin thường trú nhân theo diện Doanh nghiệp Khởi nghiệp (Start-Up Business) vào Canada.

Để hỗ trợ hồ sơ, Người nộp đơn đã thi IELTS vào ngày 1 tháng 8 năm 2019, thông qua Hội đồng Anh tại Việt Nam. Nhân viên Di trú xử lý hồ sơ đã lo ngại rằng, kết quả IELTS có thể là giả mạo vì thông tin Người nộp đơn cung cấp không khớp với hồ sơ lưu trữ gốc của Hội đồng Anh.

Người nộp đơn đã nhận được thư Yêu cầu Giải trình Công bằng (PFL) vào ngày 20 tháng 5 năm 2022 từ IRCC, nêu rõ các lo ngại nghi ngờ. Mặc dù đã được gia hạn thời gian phản hồi đến ngày 20 tháng 7 năm 2022, nhưng đến ngày 14 tháng 4 năm 2023, Nhân viên Di trú vẫn không nhận được bất kỳ phản hồi nào từ Người nộp đơn.

3. Các vấn đề và Tiêu chuẩn xem xét

Đơn xin này nêu ra ba vấn đề đề nghị Tòa xem xét, bao gồm:

A. Các bằng chứng mới của Người nộp đơn có được chấp nhận trong đợt xem xét tư pháp này không?

B. Nhân viên có vi phạm nghĩa vụ công bằng thủ tục khi từ chối đơn không?

C. Quyết định từ chối dựa trên sự gian lận thông tin của Nhân viên có hợp lý không?

4. Phân tích của Tòa Liên bang

Tòa án kết luận rằng, các bằng chứng mới (bao gồm thông tin về việc tạm dừng thi IELTS tại Việt Nam vào năm 2022) không được chấp nhận, vì chúng không thuộc các trường hợp ngoại lệ được công nhận, và không liên quan đến kỳ thi năm 2019 của Người nộp đơn.

Về tính công bằng thủ tục, Tòa án nhận thấy không có sự vi phạm từ nhân viên Di trú. Người nộp đơn đã được trao cơ hội hợp lý, để giải trình nhưng đã không thực hiện. Về tính hợp lý, Tòa án phán quyết rằng các lý do từ chối của Nhân viên Di trú là rõ ràng, dựa trên bằng chứng thuyết phục về việc kết quả thi không khớp với hồ sơ chính thức.

5. Kết luận của Tòa Liên bang

Đơn xin xem xét tư pháp bị bác bỏ. Không có câu hỏi nào được xác nhận để kháng cáo.

THÊM CHI TIẾT THÔNG TIN CHUNG VÀ BỐI CẢNH VỤ VIỆC

• Các bên liên quan: Người nộp đơn là ông Đ. H. Trịnh, một công dân Việt Nam 50 tuổi. Người bị đơn là Bộ trưởng Bộ Công dân và Nhập cư Canada.

• Loại hồ sơ: Đơn xin thường trú nhân theo diện Doanh nghiệp Khởi nghiệp (Start-Up Business) nộp vào tháng 10 năm 2020 cho cả gia đình.

• Nguyên nhân tranh chấp: Hồ sơ bị từ chối vào ngày 14 tháng 4 năm 2023 do cáo buộc cung cấp thông tin sai lệch (misrepresentation) theo mục 40(1)(a) của Đạo luật IRPA.

• Vấn đề cốt lõi: Nhân viên di trú (Officer) phát hiện kết quả thi IELTS ngày 01/08/2019 của ông Trinh không khớp với hồ sơ lưu trữ chính thức tại Hội đồng Anh (British Council).

QUÁ TRÌNH XỬ LÝ VÀ PHẢN HỒI CỦA NGƯỜI NỘP ĐƠN

• Thư công bằng thủ tục (PFL): Ngày 20/05/2022, Nhân viên đã gửi thư nêu rõ nghi vấn về kết quả IELTS giả mạo và yêu cầu giải trình.

• Gia hạn thời gian: Người nộp đơn đã yêu cầu và được chấp thuận gia hạn thời gian phản hồi đến ngày 20/07/2022.

• Sự im lặng từ phía Người nộp đơn: Mặc dù đã được gia hạn, nhưng cho đến thời điểm ra quyết định vào tháng 4 năm 2023 (gần 9 tháng sau hạn chót), Người nộp đơn vẫn không nộp bất kỳ phản hồi nào để giải trình về sự sai lệch thông tin.

• Lập luận của Người nộp đơn tại Tòa: Ông Trinh cho rằng việc các trung tâm thi IELTS tại Việt Nam đóng cửa vào năm 2022 là bằng chứng cho thấy có “những sai sót hành chính” hệ thống, dẫn đến việc thông tin của ông bị sai lệch.

PHÂN TÍCH CỦA TÒA ÁN VỀ BẰNG CHỨNG VÀ THỦ TỤC

• Bằng chứng mới bị bác bỏ: Người nộp đơn cố gắng đưa ra các tài liệu mới (như bài báo về việc đình chỉ thi IELTS năm 2022). Tuy nhiên, Thẩm phán Blackhawk phán quyết rằng các tài liệu này không có giá trị vì:

  • Chúng không có trước mặt Nhân viên tại thời điểm ra quyết định.

  • Không có mối liên hệ rõ ràng giữa việc đóng cửa các trung tâm năm 2022 và kỳ thi của ông Trinh từ năm 2019.

• Công bằng thủ tục (Procedural Fairness): Tòa án khẳng định Nhân viên đã làm đúng trách nhiệm. Người nộp đơn đã có cơ hội nhưng không tận dụng cơ hội đó để giải trình hoặc xin gia hạn thêm nếu cần thiết.

• Nghĩa vụ của người nộp đơn: Theo án lệ, người nộp đơn có nghĩa vụ phải trung thực và cung cấp thông tin chính xác khi xin nhập cảnh vào Canada.

PHÁN QUYẾT CUỐI CÙNG CỦA TÒA ÁN

• Tính hợp lý của quyết định: Tòa án nhận thấy lý do từ chối của Nhân viên là minh bạch, dễ hiểu và có cơ sở. Việc kết quả thi không khớp với hồ sơ của Hội đồng Anh là bằng chứng “rõ ràng và thuyết phục” về sự gian lận.

• Kết quả:

  • Đơn xin xem xét tư pháp của ông Dinh Ho Trinh bị bác bỏ. 

  • Quyết định từ chối thường trú nhân và các hệ quả liên quan đến việc cung cấp thông tin sai lệch (như việc có thể bị cấm nhập cảnh 5 năm) được giữ nguyên.

  • Không có câu hỏi pháp lý nào được xác nhận để chuyển lên cấp phúc thẩm.

• Ngày ra phán quyết: 28 tháng 6 năm 2024.