CHUYỆN TÒA DI TRÚ – TÒA BÁC QUYẾT ĐỊNH CỦA BỘ DI TRÚ TỪ CHỐI HỒ SƠ XIN GIẤY PHÉP LAO ĐỘNG CỦA MỘT ỨNG VIÊN VIỆT NAM, ĐÃ TIN TƯỞNG VÀO SỰ CHẤP HÀNH TỐT LỆNH TRỤC XUẤT TRƯỚC ĐÓ THAY VÌ NGHI NGỜ NHƯ NHÂN VIÊN DI TRÚ

TÓM LƯỢC PHÁN QUYẾT VÀ LÝ DO

1. Tổng quan, Người nộp đơn, ông Mai, là công dân Việt Nam. Ông yêu cầu xem xét tư pháp đối với quyết định của viên chức thị thực (Viên chức) bộ Di trú Canada, vốn đã từ chối giấy phép lao động thời hạn ba năm vào Canada để làm việc tại nhà hàng sushi của cha mình, tên là Metropolitan Eddie Sushi, tại thành phố Quebec bang Quebec.

2. Bối cảnh, Người nộp đơn sinh năm 1982 tại Việt Nam. Năm 2005, ông đến Canada theo diện đoàn tụ gia đình do cha bảo lãnh, và làm đầu bếp tại nhà hàng của cha đến năm 2011. Do đã không khai báo việc đã kết hôn và có con tại Việt Nam trước khi nhập cảnh năm 2005, ông Mai bị kết luận là khai báo sai sự thật, bị tước visa PR, và phải rời khỏi Canada vào năm 2011. Lệnh cấm nhập cảnh 5 năm là hình phạt bổ sung lúc đó, cũng đã hết hạn vào năm 2016. Năm 2021, ông Mai nộp đơn xin giấy phép lao động Work Permit vào Canada, sau khi đã có Đánh giá Tác động Thị trường Lao động (LMIA) và Giấy chấp nhận của Quebec (CAQ). Viên chức Di trú đã từ chối hồ sơ này, vì nghi ngờ mục đích chuyến đi, cho rằng công việc này chỉ là cái cớ để ông Mai tái nhập cảnh vào Canada.

3. THÊM CHI TIẾT VỀ ĐƯƠNG ĐƠN

a. Lịch sử di trú của Người nộp đơn

• Giai đoạn 2005 – 2011: Ông Mai từng sống tại Canada với tư cách thường trú nhân và làm đầu bếp sushi cho nhà hàng của cha mình.

• Vi phạm và Trục xuất: Do không khai báo về vợ và con tại Việt Nam trong hồ sơ định cư năm 2003, ông bị coi là vi phạm Điều 40(1)(a) của Luật Bảo vệ Người tị nạn và Nhập cảnh (IRPA) về hành vi “khai báo sai sự thật”.

• Tuân thủ pháp luật: Sau khi các nỗ lực kháng cáo thất bại, ông tự nguyện rời Canada vào năm 2011 theo lệnh trục xuất và về Việt Nam làm việc trong ngành xuất nhập khẩu.

• Hết thời hạn cấm: Lệnh cấm nhập cảnh 5 năm đối với ông đã chính thức hết hạn vào năm 2016.

b. Đơn xin giấy phép lao động năm 2021

Năm 2021, ông Mai nộp đơn xin giấy phép lao động 3 năm để quay lại làm đầu bếp cho nhà hàng của cha mình. Hồ sơ bao gồm:

• Đánh giá Tác động Thị trường Lao động (LMIA) từ nhà hàng Metropolitan Eddie Sushi.

• Giấy chấp nhận của Quebec (CAQ).

• Sự minh bạch: Ông chủ động khai báo về việc từng bị tước quyền thường trú nhân do khai báo sai sự thật trước đây.

4. Quyết định của Viên chức thị thực trên hồ sơ xin Giấy phép Lao động năm 2021

Viên chức Di trú đã từ chối đơn xin với lý do:

• Mục đích chuyến đi: Nghi ngờ việc làm đầu bếp chỉ là “cái cớ” để tái nhập cảnh vì ông Mai đang làm trong ngành xuất nhập khẩu tại Việt Nam.

• Lịch sử vi phạm: Dựa trên hành vi khai báo sai sự thật trong quá khứ để cho rằng ông sẽ không rời Canada khi hết hạn visa.

• Mối quan hệ gia đình: Việc người sử dụng lao động là cha ruột khiến viên chức nghi ngờ tính xác thực của đề nghị việc làm.

5. Phân tích của Tòa án Liên bang

Thẩm phán Rochester tập trung vào tính “hợp lý” (reasonableness) của quyết định dựa trên các nguyên tắc từ án lệ Vavilov. 

• Sự thiếu logic trong lập luận của Viên chức: Tòa nhận thấy hồ sơ chứng minh rõ ràng ông Mai đã làm đầu bếp sushi tại chính nhà hàng này suốt 6 năm trước đó. Việc ông muốn quay lại làm đúng công việc cũ cho cha mình là có cơ sở thực tế, không phải là “cái cớ”.

• Thiếu phản hồi với bằng chứng: Tòa trích dẫn án lệ Patel v Canada, nhấn mạnh rằng áp lực công việc không cho phép viên chức bỏ qua các dữ kiện thực tế.

• Sự khác biệt với án lệ Soni: Khác với vụ Soni (nơi người nộp đơn đưa ra thông tin mâu thuẫn ngay lập tức), ông Mai đã tuân thủ lệnh trục xuất và đợi hơn 10 năm mới xin quay lại.

6. Sai sót của Viên chức Di trú

Tòa kết luận viên chức đã không đưa ra được một “chuỗi phân tích hợp lý và có căn cứ”. Việc coi mối quan hệ cha con và công việc tại Việt Nam là lý do để nghi ngờ mục đích chuyến đi là không thỏa đáng khi đối chiếu với kinh nghiệm làm việc thực tế của ông Mai tại Canada.

7. Kết luận của Tòa án Liên bang

Thẩm phán đưa ra phán quyết cuối cùng vào ngày 6 tháng 5 năm 2022 như sau:

• Chấp thuận đơn: Đơn yêu cầu xem xét tư pháp của ông Mai được chấp thuận.

• Hủy bỏ quyết định: Quyết định từ chối của Viên chức Di trú bị hủy bỏ.

• Xét duyệt lại: Hồ sơ được gửi trả lại để một Viên chức Di trú khác xem xét và quyết định lại.

• Chứng nhận câu hỏi: Không có câu hỏi quan trọng nào về tầm quan trọng chung cần được chứng nhận.

*****