CHUYỆN TÒA DI TRÚ – TÒA BÊNH VỰC QUYẾT ĐỊNH CỦA BỘ DI TRÚ, TỪ CHỐI HỒ SƠ XIN ĐỊNH CƯ THEO DIỆN NHÂN ĐẠO CỦA MỘT PHỤ NỮ VIỆT NAM, VÌ ĐƯƠNG ĐƠN THIẾU BẰNG CHỨNG CHẮC CHẮN

1. Hoàn cảnh gia đình và Lịch sử cư trú,

• Bà Nguyễn có 4 người con: một con trai là công dân Việt Nam và ba con gái sinh ra tại Canada.

• Bà đến Canada năm 2013 vì mục đích kinh doanh, sau đó kết hôn với một công dân Canada vào năm 2014.

• Bà chuyển đến Canada cùng con trai riêng để sống với chồng vào tháng 7 năm 2015.

• Do mâu thuẫn hôn nhân, bà quay về Việt Nam vào tháng 10 năm 2015 nhưng vẫn tiếp tục đi lại giữa hai quốc gia. Cặp đôi ly hôn vào tháng 5 năm 2017.

• Trong giai đoạn 2017 – 2019, bà Nguyễn sinh thêm hai người con gái nữa tại Canada trong các chuyến thăm tại đây.

2. Đơn xin Cứu xét Nhân đạo (H&C) của bà Nguyễn,

• Bà Nguyễn đã nộp đơn xin thường trú tại Canada từ trong nước dựa trên các lý do nhân đạo và nhân ái (H&C).

• Tuy nhiên, một Viên chức Di trú Cấp cao đã từ chối đơn này vào ngày 4 tháng 12 năm 2019.

• Bà Nguyễn sau đó đã nộp đơn yêu cầu xem xét rà soát tư pháp (Judicial Review) đối với quyết định từ chối này, lên Tòa án Liên bang.

3. Các vấn đề bà Nguyễn đưa ra trước Tòa,

1. Viên chức di trú có hiểu sai về bài kiểm tra (test) áp dụng để xác định một đơn xin H&C hay không?

2. Viên chức có sai sót khi đánh giá mức độ thiết lập cuộc sống (establishment), quyền lợi tốt nhất của trẻ em (BIOC) và sự khó khăn nếu bà và các con phải chuyển về Việt Nam hay không?

4. Cáo buộc đối với luật sư/ người đại diện cũ,

• Bà Nguyễn cáo buộc luật sư cũ của mình đã không nộp đơn H&C đúng hạn như đã chỉ thị vào năm 2016 (đến tháng 10 năm 2018 mới nộp).

• Phía Chính phủ (Bên bị) cho rằng các cáo buộc này không thể được chấp nhận vì bà Nguyễn không tuân thủ quy trình tố tụng của Tòa án khi khiếu nại luật sư.

• Tuy nhiên, Thẩm phán Gleeson đồng ý rằng sự không tuân thủ này không ngăn cản Tòa đánh giá vụ việc, vì các cáo buộc đó được dùng để giải thích cho lịch sử đi lại của bà chứ không phải là căn cứ chính để yêu cầu cứu xét.

5. Tiêu chuẩn rà soát của Tòa án Di trú,

• Tòa án áp dụng tiêu chuẩn “tính hợp lý” (reasonableness) để xem xét quyết định của viên chức di trú.

• Một quyết định được coi là hợp lý nếu nó dựa trên một chuỗi phân tích mạch lạc, hợp lý và có căn cứ dựa trên sự thật và luật pháp.

6. PHÂN TÍCH CỦA VIÊN CHỨC BỘ DI TRÚ IRCC VÀ TÒA ÁN.

a. Đánh giá về mức độ thiết lập cuộc sống (Establishment) của đương đơn,

• Viên chức IRCC ghi nhận bà Nguyễn có thuê nhà và có bằng lái xe tại Canada. Tuy nhiên, viên chức cũng lưu ý kỹ năng tiếng Anh của bà kém và thiếu sự tham gia vào cộng đồng.

• Lịch sử đi lại nhiều lần giữa Canada và Việt Nam của bà Nguyễn được viên chức coi là bằng chứng cho sự tự do di chuyển giữa hai nước, thay vì là sự gắn kết chặt chẽ với Canada.

• Tòa án nhận thấy kết luận của viên chức về việc bà Nguyễn chưa thiết lập được cuộc sống vững chắc tại Canada là có căn cứ và hợp lý.

b. Quyền lợi tốt nhất của trẻ em (BIOC),

• Viên chức thừa nhận rằng việc các con được sống cùng mẹ trong một mái nhà và nhận được sự hỗ trợ của mẹ tại Canada là vì quyền lợi tốt nhất của chúng.

• Tuy nhiên, viên chức cũng lưu ý rằng hồ sơ cung cấp rất ít thông tin về hoàn cảnh cụ thể của các con để xem xét sâu hơn.

• Viên chức nhận định rằng dù quyền lợi của trẻ em là quan trọng, nhưng khi đánh giá tổng thể tất cả các yếu tố, nó không đủ để dẫn đến một quyết định chấp thuận đơn H&C.

c. Các yếu tố khác,

• Viên chức đã xem xét báo cáo về việc bà từng bị bạo hành gia đình trong cuộc hôn nhân cũ nhưng lưu ý rằng thiếu các tài liệu hỗ trợ dù có sự can thiệp của cảnh sát và Hội Bảo vệ Trẻ em.

• Viên chức cũng bác bỏ lý lẽ về việc bà mất cơ hội định cư tại Mỹ do thiếu bằng chứng.

7. PHÁN QUYẾT CUỐI CÙNG CỦA TÒA ÁN

a. Kết luận về tính hợp lý của quyết định từ chối của IRCC

• Thẩm phán Gleeson hài lòng rằng viên chức di trú đã không hiểu sai bài kiểm tra pháp lý. Viên chức đã thực hiện việc đánh giá tổng thể (Global Assessment) các yếu tố chứ không xem xét chúng một cách tách biệt.

• Tòa án khẳng định quyền lợi tốt nhất của trẻ em là một yếu tố quan trọng nhưng không phải lúc nào cũng mang tính quyết định để chấp thuận một đơn xin cư trú.

• Thẩm phán nhận thấy phân tích của viên chức di trú về BIOC và mức độ thiết lập cuộc sống là minh bạch, dễ hiểu và có cơ sở.

b. Quyết định của Tòa án Federal

1. Đơn yêu cầu rà soát tư pháp của bà Nguyễn N.T.H bị bác bỏ (dismissed).

2. Quyết định từ chối của viên chức di trú được giữ nguyên vì được coi là hợp lý.

3. Tòa án không xác nhận bất kỳ câu hỏi nào có tầm quan trọng chung (No question certified).

c. Kết quả pháp lý cuối cùng là gì?

• Với phán quyết này, bà Nguyễn không được cấp thường trú nhân thông qua con đường nhân đạo. Quyết định này là cuối cùng và đóng lại quá trình khiếu nại đối với quyết định ngày 4 tháng 12 năm 2019 của viên chức di trú.

*****