HỆ THỐNG DI TRÚ CANADA ĐANG TRONG KHỦNG HOẢNG NHƯ THẾ NÀO, THEO NHẬN ĐỊNH CỦA HIỆP HỘI LUẬT SƯ CANADA?

Chất lượng hệ thống di trú của Canada đã sụt giảm nghiêm trọng, theo nhận định từ một nhóm các luật sư.

Dựa trên các số lượng thống kê từ Bộ Di trú, Tị nạn và Nhập tịch Canada (IRCC), tính đến ngày 31 tháng 10 năm 2025, có hơn một triệu hồ sơ đang bị tồn đọng (backlog). Con số này chưa bao gồm một triệu hồ sơ khác vẫn đang được xử lý trong thời hạn tiêu chuẩn, nâng tổng số hồ sơ trong hệ thống lên hơn hai triệu.

Ông Rick Lamanna, Giám đốc điều hành của Hiệp hội Luật sư Di trú Canada (CILA), kiêm đối tác tại Fragomen Canada, chia sẻ với chương trình CTV Your Morning vào thứ Hai rằng, một trong những vấn đề, chính là việc cắt giảm nhân sự của IRCC xuống mức tương đương thời điểm trước đại dịch COVID-19.

Theo ông Lamanna, chiến lược này không hiệu quả, vì số lượng đơn đăng ký hiện nay cao hơn nhiều so với mức trước đại dịch. “Sức người có hạn, bạn không thể làm quá nhiều việc với một lượng nhân sự ít ỏi như vậy,” ông nói.

Bộ Di trú IRCC cho biết, họ đang sử dụng công nghệ tập trung vào phân tích nâng cao, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo (AI) để giúp xử lý hồ sơ nhanh hơn và giảm thời gian chờ đợi. Tuy nhiên, ông Lamanna nhận định rằng, họ vẫn “chưa đạt đến trình độ đó.”

Ông nói thêm: “Tại thời điểm này, công nghệ AI chưa giải quyết được bất kỳ vấn đề gì. Nó chỉ dẫn đến những quyết định hết sức kỳ quặc, và tệ hơn là đáng nghi ngờ.”

Canada hiện đang cắt giảm mạnh giấy phép du học cho sinh viên quốc tế.

Chính phủ liên bang đã thông báo vào tháng 11 năm ngoái rằng, tổng cộng 408.000 giấy phép du học sẽ được cấp vào năm 2026, giảm 7% so với mục tiêu 437.000 của năm trước 2025, và giảm 16% so với mục tiêu 485.000 của năm 2024. Việc cắt giảm này được cho là để giúp giảm bớt áp lực lên nhà ở, y tế và các hệ thống khác đang gặp khó khăn do lượng người nhập cư trước đó.

Tuy nhiên, hệ thống giáo dục của Canada đang phải gánh chịu hậu quả từ quyết định này. Các trường đại học đang đối mặt với việc thất thu hàng tỷ đô la, phải cắt giảm các chương trình thể thao, và chứng kiến sự sụt giảm số lượng sinh viên nhập học do học phí từ sinh viên quốc tế giảm đột ngột. Điều này khiến các tổ chức rơi vào tình trạng thiếu hụt tài chính và dễ bị tổn thương.

Ông Lamanna nói rằng điều này là “hoàn toàn có thể dự đoán được.”

“Trong hơn một thập kỷ, bạn đã mở toang cánh cửa mà không thực sự nắm rõ những sinh viên này sẽ đi đâu và họ tốt nghiệp các chương trình gì,” ông nói. “Chính phủ đã quyết định đóng cánh cửa đó lại, thu hẹp phễu lọc. Giờ đây, chúng ta đang ở trong tình cảnh nhiều trường học gặp rắc rối lớn về tài chính, và sẽ mất vài năm để giải quyết vấn đề này.”

Tuy nhiên, ông Lamanna lưu ý một điểm “thú vị” là, ngay sau khi chính phủ công bố những thay đổi đối với diện sinh viên quốc tế, họ lại đưa ra một thông báo khác, nói rằng, Canada “sẵn sàng đón nhận” các sinh viên thạc sĩ và tiến sĩ, và hồ sơ của họ sẽ được ưu tiên xử lý nhanh. Ông lo ngại điều này có thể tạo ra vấn đề về “thông điệp mâu thuẫn.”

“Bất kể mục tiêu là gì, tôi thậm chí không chắc họ có đạt được hay không. Bởi vì tôi nghĩ những gì chúng ta đang nói với sinh viên quốc tế ở nước ngoài là ‘hãy đến đây và bạn có thể được ở lại, nhưng đó không phải là một sự đảm bảo,’ vì vậy họ có thể sẽ tìm kiếm cơ hội ở nơi khác,” ông nói. “Chúng ta cần một hệ thống có thể dự đoán được. Đây là điều các nhà đầu tư và doanh nghiệp mong muốn để có niềm tin vào hệ thống di trú của chúng ta.”

‘Ai sẽ là người xây dựng chúng, các công trình dự án tầm quốc gia?’

Trong khi đó, chính phủ liên bang Canada đang thảo luận với nhiều đối tác để hỗ trợ các dự án xây dựng quốc gia đang được triển khai. Theo một cuộc khảo sát của KPMG Canada được chia sẻ hôm thứ Hai, các doanh nghiệp tại Canada đang lên kế hoạch thực hiện các thương vụ mua lại lớn trong 18 tháng tới để tìm cách tận dụng các cơ hội.

Ông Lamanna cho rằng Canada chưa chuẩn bị kỹ lưỡng, cho nhu cầu về lao động lành nghề mà các dự án này yêu cầu.

“Tôi thấy thú vị khi chúng ta đang cắt giảm các con số di trú, đúng lúc chính phủ liên bang công bố một số dự án xây dựng quốc gia rất cần thiết,” ông nói. “Ai sẽ là người xây dựng chúng?”

Ông Lamanna khẳng định Canada không có đủ lao động lành nghề để hỗ trợ các dự án quy mô lớn như vậy. “Chúng ta có một lực lượng lao động rất thông minh, có giáo dục và chăm chỉ. Vấn đề không phải là người dân Canada không đủ giỏi hay không sẵn lòng làm việc. Chúng ta chỉ đơn giản là cần thêm người để thực hiện những công việc đó.”