CHÍNH SÁCH ĐỊNH CƯ CỦA TỈNH BANG ONTARIO THAY ĐỔI, KHIẾN NHIỀU TẠM TRÚ NHÂN LAO ĐAO NHƯ THẾ NÀO & TƯƠNG LAI CANADA NÀO ĐANG CHỜ ĐÓN HỌ?

“Nếu ngay từ đầu họ không cần chúng tôi, họ đã không nên mời chúng tôi đến,” một ứng viên chia sẻ.

Sau những thay đổi về chính sách nhập cư tại Ontario, nhiều người đang nuôi hy vọng trở thành thường trú nhân Canada phải chật vật xoay xở trong một hệ thống đầy biến động, và họ lo ngại là mình sẽ bị bỏ lại phía sau.

Chứng kiến tận mắt thực tế này, anh Muhammad Haseeb Ahmad đang lo lắng chờ đợi tin tức liệu mình có thể lấy được thẻ thường trú (PR) hay không.

“Cảm giác giống như cứ chờ đợi và chờ đợi, sự thất vọng đã lên đến đỉnh điểm,” anh nói.

Chàng trai 25 tuổi đến từ Pakistan này, đã hoàn thành bằng Thạc sĩ máy tính ứng dụng trong trí tuệ nhân tạo AI, tại Đại học Windsor vào tháng 10 năm 2024. Anh đã nộp hồ sơ vào một chương trình xin định cư Canada dành cho sinh viên tốt nghiệp Thạc sĩ và Tiến sĩ của tỉnh bang Ontario, và đã chờ đợi kể từ đó.

Ontario đã thay đổi hệ thống di trú, khi chính phủ liên bang cắt giảm hạn ngạch 50% cho tỉnh bang.

Chương trình anh Muhammad Haseeb Ahmad đã nộp đơn, thuộc Chương trình Đề cử Nhập cư tỉnh bang Ontario, gọi tắt là OINP. Đây là sự hợp tác của tỉnh bang với Bộ Di trú Canada (IRCC), cung cấp lộ trình nhanh chóng để nhận thường trú nhân cho những người lao động và sinh viên quốc tế, có kỹ năng và kinh nghiệm trong các lĩnh vực cụ thể, được coi là có lợi cho nền kinh tế Canada và Ontario.

Chính quyền Ontario đang xem xét các thay đổi đối với chương trình OINP này. Hiện tại, một diện nhập cư dành cho thợ nghề chuyên môn (skilled trades) đã bị hủy bỏ, và chính phủ đang cân nhắc giảm từ 9 diện di trú xét duyệt dựa trên kỹ năng và nghề nghiệp, xuống còn 4 diện theo đề xuất.

Trang web của chính quyền Ontario đang lấy ý kiến về các thay đổi này, cho biết kế hoạch sẽ đơn giản hóa quy trình cho ứng viên và người sử dụng lao động, tạo điều kiện tiếp cận cho “các ứng viên chăm sóc sức khỏe ưu tiên”, và thêm lộ trình cho các doanh nhân.

Chỉ tiêu cũng sẽ ít đi. Chính phủ liên bang đã giảm khoảng một nửa, tức giảm 50%, số đơn đăng ký đề cử cấp tỉnh bang được chấp nhận cho năm nay, vì Bộ trưởng Tài chính liên bang cho biết, Canada muốn đưa mức nhập cư về ngưỡng “bền vững hơn”.

Ahmad cho biết anh và bạn bè lo lắng rằng, diện nhập cư của họ sẽ bị đình chỉ như đề xuất, mặc dù họ vẫn có thể đủ điều kiện theo một diện đề xuất khác dành cho “tài năng xuất chúng”.

Giữa sự bất định đó, anh cho biết kế hoạch học tiếp Tiến sĩ về AI y tế, tại Đại học Toronto hoặc Đại học Waterloo, vốn anh cũng đã chuẩn bị xong giấy tờ, hiện đang phải tạm dừng. Tuy nhiên, Ahmad vẫn hy vọng mọi chuyện sẽ ổn thỏa.

“Sau cơn mưa trời lại sáng. Tôi hy vọng mình sẽ được đề cử và có được thường trú nhân.”

Ahmad vẫn còn thời hạn giấy phép làm việc đến mùa thu năm 2027. Nếu không có kết quả tích cực theo mong muốn, anh cho biết sẽ sang New Zealand để học Tiến sĩ.

Diện định cư cho thợ nghề chuyên môn bị hủy bỏ.

Đối với một người đàn ông ở London, Ontario, nỗ lực 6 năm để định cư tại Canada đã đổ sông đổ biển. Anh cho biết mình sẽ trở về quê hương sau khi diện thợ tay nghề chuyên môn thuộc OINP bị đình chỉ.

“Tôi đã xong chuyện với Canada. Tôi đã làm tất cả những gì có thể cho nền kinh tế này. Và nếu đây là cách tôi bị đối xử, thì tôi xin lỗi, không cảm ơn. Tôi cũng là con người mà,” anh Ankit Kumar Patel nói.

Patel, 29 tuổi, đến Canada vào năm 2019 với tư cách là sinh viên quốc tế từ Ấn Độ, sau khi hoàn thành bằng kỹ sư cơ khí. Sau khi học tại Cao đẳng Fanshawe, anh có được giấy phép làm việc 3 năm, và làm vận hành máy CNC cho các công ty sản xuất.

Tháng 10 năm 2024, khi giấy phép làm việc còn 3 tháng, Patel đã nộp đơn vào chương trình OINP để xin thường trú nhân, theo diện tay nghề chuyên môn. Hơn một tháng sau, vào ngày 14/11, chính quyền tỉnh bang thông báo đình chỉ vô thời hạn diện định cư này, do có quá nhiều các đơn đăng ký gian lận trong hệ thống.

“Tôi cảm thấy bị phản bội. Nếu biết kết cục như thế này, tôi đã theo đuổi con đường khác chứ không lãng phí 3 năm làm việc trong ngành tay nghề này,” Patel nói và cho rằng việc tỉnh bang đánh đồng tất cả ứng viên là không công bằng. “Nó giống như một lời hứa hão… Nếu họ không cần chúng tôi ngay từ đầu, họ đã không nên mời chúng tôi đến.”

Phản ứng từ các bên liên quan như thế nào?

Bộ Lao động, Nhập cư, Đào tạo và Phát triển Kỹ năng Ontario cho biết, quyết định thay đổi hủy bỏ diện định cư thợ tay nghề chuyên môn này, nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường lao động. Họ đưa ra bằng chứng về sự gian lận trầm trọng có hệ thống, bao gồm, làm giả kinh nghiệm làm việc, giả hồ sơ lương thưởng không có thật, và các thư giới thiệu từ chủ lao động cũng bị làm giả.

Tuy nhiên, Alexa Gilmour, đại diện Đảng NDP tại bang Ontario, gọi đây là một “thảm họa việc làm”. Cô cho biết có khoảng 2.600 ứng viên trong diện tay nghề bị đình chỉ đã làm đúng mọi quy trình, nhưng lại bị “hất chân” đột ngột.

Luật sư di trú Lou Janssen Dangzalan tại Toronto, nhận định rằng năm 2026 sẽ là một năm thực thi pháp luật gắt gao. “Bộ Di trú IRCC sẽ kiểm tra kỹ lưỡng mọi đơn đăng ký với sự cẩn trọng cao hơn bao giờ hết.” Ông khuyên các ứng viên nên chuẩn bị cho phương án có thể phải rời Canada, nhưng lưu ý rằng, việc rời đi không đồng nghĩa với việc hành trình định cư kết thúc hoàn toàn, vì họ vẫn có thể tích lũy kinh nghiệm và điểm số từ nước ngoài và chuẩn bị cho tương lai quay lại.

*****