DỰ LUẬT C-12 BAO GỒM VIỆC TRAO THÊM NHIỀU QUYỀN DI TRÚ LỚN CHO CHÍNH PHỦ CANADA, VÌ SAO THƯỢNG VIỆN ĐỀ NGHỊ CHỈNH ĐỔI?

Ủy ban Thượng viện Canada đề xuất, loại bỏ các quyền hạn di trú sâu rộng khỏi dự luật Bảo vệ Biên giới.

Các nhà vận động cảnh báo đạo luật này có thể vi phạm nhân quyền và thiếu tính công bằng về thủ tục. Các Thượng nghị sĩ trong ủy ban các vấn đề xã hội muốn thấy các phần liên quan đến di trú trong dự luật biên giới C-12 của chính phủ được loại bỏ hoặc sửa đổi đáng kể bởi ủy ban an ninh quốc gia của Thượng viện.

Ủy ban an ninh quốc gia chịu trách nhiệm đưa ra các sửa đổi, trong khi ủy ban các vấn đề xã hội đã tiến hành một nghiên cứu chuyên sâu về các biện pháp di trú của dự luật.

Nghiên cứu đó, mà hãng tin The Canadian Press có được, cho biết ủy ban các vấn đề xã hội đã lắng nghe các nhân chứng cảnh báo rằng đạo luật này có thể vi phạm nhân quyền và thiếu tính công bằng về thủ tục.

Dự luật C-12 có các phần tập trung vào di trú, giải quyết vấn đề chia sẻ thông tin và quản lý hệ thống tị nạn. Dự luật cũng đề xuất trao cho chính phủ các quyền hạn mới để sửa đổi hoặc hủy bỏ các tài liệu và hồ sơ di trú hiện có.

Báo cáo của ủy ban cho biết nếu ủy ban an ninh quốc gia chọn không loại bỏ các phần về di trú, họ nên đưa vào các cơ chế giám sát nghị viện mạnh mẽ hơn đối với đạo luật và bao gồm một điều khoản hoàng hôn (sunset clause) để yêu cầu nghị viện xem xét lại định kỳ.

Báo cáo này đã được các nhóm xã hội dân sự, những người từng làm chứng trước ủy ban các vấn đề xã hội của Thượng viện, nhiệt liệt hoan nghênh. “Khi các thượng nghị sĩ thực sự lắng nghe những người sẽ chịu ảnh hưởng bởi Dự luật C-12, sau khi chúng tôi bị ngăn cản làm chứng tại Hạ viện, họ đã hiểu được mức độ nguy hiểm của nó và kêu gọi xóa bỏ các phần về di trú,” Karen Cocq, phát ngôn viên của Mạng lưới Quyền của người Di cư, cho biết trong một thông cáo truyền thông.

Các nhân chứng lập luận dự luật Bảo vệ Biên giới C12 sẽ tạo ra hệ thống hai tầng.

Báo cáo của ủy ban Thượng viện bao gồm chín khuyến nghị khác nhằm giải quyết các câu hỏi được đặt ra từ lời khai của nhân chứng.

Chúng bao gồm một thay đổi đối với phần trong đạo luật có nội dung ngăn cản những người đã đến Canada hơn một năm trước khi nộp đơn xin tị nạn. Phần đó sẽ có hiệu lực hồi tố đến ngày 24 tháng 6 năm 2020.

Bộ trưởng Di trú Lena Diab đã nói với ủy ban vào đầu tháng này rằng 37% các đơn xin tị nạn được nộp trong khoảng thời gian từ ngày 3 tháng 6 đến ngày 31 tháng 10 năm 2025 sẽ bị bác bỏ theo biện pháp không đủ điều kiện này, tức là khoảng 19.000 trong số 50.000 đơn đăng ký.

Các nhân chứng đã cảnh báo ủy ban các vấn đề xã hội của Thượng viện rằng cách diễn đạt hiện tại có thể ngăn cản một người từng đến Canada khi còn là trẻ sơ sinh trong một kỳ nghỉ gia đình nộp đơn xin tị nạn thông thường. Ủy ban muốn thấy thời hạn một năm đó được tăng lên thành năm năm.

Chính phủ đã bảo vệ mốc thời gian này trong các buổi điều trần của ủy ban, nói rằng mọi người vẫn có thể nộp đơn xin đánh giá rủi ro trước khi bị trục xuất (PRRA) nếu họ tìm kiếm tị nạn trong những điều kiện này.

Các nhân chứng, bao gồm Hiệp hội Luật sư Canada và Tổ chức Ân xá Quốc tế, lập luận rằng đạo luật này sẽ thiết lập một hệ thống tị nạn hai tầng, không đảm bảo các buổi điều trần trực tiếp cho những người dễ bị tổn thương, chẳng hạn như các thành viên của cộng đồng LGBTQ+, và những người sống sót sau bạo lực gia đình.

Các thượng nghị sĩ cũng bác bỏ việc cho phần đó có hiệu lực hồi tố đến ngày 24 tháng 6 năm 2020, và muốn nó chỉ có hiệu lực sau khi dự luật nhận được sự phê chuẩn của Hoàng gia (royal assent).

Dự luật đề xuất trao cho chính phủ quyền hủy bỏ hoặc sửa đổi một loạt các tài liệu di trú, bao gồm cả thẻ thường trú nhân, đã được cấp hoặc đang nằm trong kho hồ sơ của chính phủ nếu nội các quyết định rằng điều đó vì lợi ích công cộng.

Các nhân chứng từ phía chính phủ nói với ủy ban rằng quyền hạn này sẽ được sử dụng để giải quyết các lỗi hành chính, gian lận và các mối đe dọa đối với sức khỏe cộng đồng, an toàn công cộng hoặc an ninh quốc gia.

Các nhân chứng khác cho rằng cách diễn đạt rộng rãi “vì lợi ích công cộng” có thể được sử dụng để biện minh cho các cuộc hủy bỏ hàng loạt mang tính phân biệt đối xử, và dẫn chứng việc các mệnh lệnh sâu rộng của chính phủ từng được sử dụng để từ chối những người tị nạn Do Thái chạy trốn khỏi Đức Quốc xã.

Ủy ban khuyến nghị thêm một sửa đổi yêu cầu “giám sát nghị viện mạnh mẽ” để theo dõi việc sử dụng các quyền hạn đề xuất này.

Ủy ban an ninh quốc gia xem xét vào thứ Hai, là ngày 26 tháng 2.

Ủy ban các vấn đề xã hội cũng khuyến nghị chính phủ cung cấp thêm nguồn lực cho Hội đồng Di trú và Tị nạn (IRB), để giúp cơ quan này xem xét các đơn xin tị nạn. IRB hiện đang tồn đọng khoảng 300.000 đơn đang chờ xử lý.

Dự luật đề xuất trao cho chính phủ quyền chia sẻ thông tin cá nhân của người di cư, thường trú nhân và công dân đã nhập tịch với các bộ ngành liên bang khác, các tỉnh bang, vùng lãnh thổ và chính phủ nước ngoài.

Chính phủ nói với ủy ban rằng các quyền hạn này nhằm giảm bớt gánh nặng hành chính trong việc chia sẻ thông tin và đảm bảo người nộp đơn được tiếp cận các dịch vụ.

Ủy ban Thượng viện muốn thay đổi cách diễn đạt để miễn trừ thường trú nhân và công dân đã nhập tịch khỏi việc chia sẻ thông tin, đồng thời đưa vào yêu cầu bắt buộc phải có sự xem xét của ủy viên quyền riêng tư.

Ủy ban an ninh quốc gia của Thượng viện dự kiến sẽ tiến hành nghiên cứu từng điều khoản của dự luật vào thứ Hai; các sửa đổi có thể được đưa ra trong giai đoạn này.