CỰU BỘ TRƯỞNG DI TRÚ CANADA SEAN FRASER THÚ NHẬN, LẼ RA ÔNG ĐÃ PHẢI ÁP ĐẶT HẠN MỨC THỊ THỰC CHO DU HỌC SINH CANADA SỚM HƠN, DƯỚI ÁP LỰC TRUY CỨU TRÁCH NHIỆM CÁC BỘ TRƯỞNG DI TRÚ VÌ LỎNG LẺO TRONG QUẢN LÝ DU HỌC SINH

Nhìn lại quá khứ, cựu Bộ trưởng Di trú cho biết ông lẽ ra nên áp hạn ngạch sinh viên quốc tế sớm hơn. Đảng Bảo thủ đang kêu gọi sự từ chức của Bộ trưởng đương nhiệm và hai người tiền nhiệm.

Bộ trưởng Tư pháp Canada, ông Sean Fraser, người từng phụ trách lĩnh vực di trú trong một khoản thời gian, mà Tổng Kiểm toán Karen Hogan vừa phát hiện các trường hợp gian lận trong chương trình sinh viên quốc tế của Canada, cho biết khi nhìn lại, ông lẽ ra đã hành động sớm hơn để thay đổi căn bản chương trình này.

Đảng Bảo thủ đối lập đã và đang kêu gọi sự từ chức của ông, cùng với Bộ trưởng Di trú đương nhiệm, bàLena Diab, và người kế nhiệm trực tiếp của Fraser là ông Marc Miller, khỏi nội các của Thủ tướng Mark Carney hiện tại. Ông Marc Miller hiện cũng là Bộ trưởng trong chính phủ của Thủ tướng Canada Mark Carney, phụ trách Bảo tồn Di sản.

“Với lợi thế của việc nhìn lại quá khứ, tôi thực sự muốn thay đổi căn bản chương trình và tuyên bố rằng chính phủ liên bang sẽ đặt ra hạn ngạch cho vấn đề này, đồng thời để các tỉnh bang phân bổ phần hạn ngạch của họ cho các cơ sở giáo dục khác nhau,” ông Fraser nói với báo chí hôm thứ Tư.

Tuy nhiên, ông cũng nói rằng chính phủ liên bang đã đàm phán dựa trên “mối quan hệ thiện chí với các tỉnh bang, những nơi vốn đang yêu cầu tăng quyền tiếp cận các chương trình di trú vào thời điểm đó.”

Ông cho biết những cuộc đàm phán đó đã thất bại, dẫn đến việc chính phủ liên bang phải áp đặt hạn ngạch vào tháng 1 năm 2024.

Ông Fraser giữ chức Bộ trưởng Di trú từ tháng 10 năm 2021, đến tháng 7 năm 2023, tiếp nối vai trò này là ông Marc Miller cho đến tháng 3 năm ngoái. Bà Lena Diab, một cựu Bộ trưởng Di trú của tỉnh bang Nova Scotia, đã tiếp quản danh mục đầu tư này vào tháng 5 năm 2025 đến nay, sau 1 nhiệm kỳ ngắn ngủi của Nghị sĩ Montreal là bà Rachel Bendayan.

Trong một báo cáo được công bố hôm thứ Hai, Tổng Kiểm Toán Canada Hogan viết rằng, bà đã tìm thấy “những điểm yếu chí mạng” trong việc kiểm soát tính chính trực của chương trình sinh viên quốc tế, nói rằng Bộ Di trú đã không điều tra hoặc theo dõi một số lượng lớn các trường hợp “rủi ro cao” một cách thích đáng.

Bà Hogan đã phát hiện khoảng 800 trường hợp từ năm 2018 đến 2023, trong đó sinh viên có thể vào Canada bằng các tài liệu giả mạo hoặc cung cấp thông tin sai lệch, với hơn một nửa trong số đó có thể ở lại bằng cách gia hạn giấy phép du học, hoặc nộp đơn xin các tình trạng di trú khác, bao gồm xin quy chế tị nạn.

Bà cũng phát hiện ra rằng, trong số khoảng 150.000 trường hợp có khả năng gian lận, bộ chỉ theo dõi được 2.000 trường hợp mỗi năm vào năm 2023 và 2024, với lý do thiếu kinh phí và nhân sự.

Đảng Bảo thủ lặp lại lời kêu gọi sa thải nội các của Thủ tướng Carney.

“Tổng kiểm toán đã chỉ trích Bộ trưởng Tư pháp đương nhiệm, Bộ trưởng Di sản và Bộ trưởng Di trú vì đã để 150.000 trường hợp gian lận trôi qua mà không được điều tra,” Lãnh đạo phe đối lập Pierre Poilievre phát biểu như vậy trong phiên chất vấn hôm thứ Tư.

“Liệu [ông Carney] sẽ sa thải họ, hay ông sẽ chỉ tiếp tục với sự kém cỏi tương tự của Đảng Tự do?”

“Chúng tôi đang điều tra 100% mọi trường hợp gian lận kể từ khi chính phủ mới này nhậm chức,” ông Carney trả lời. “Chúng tôi đang kiểm soát hệ thống.”

Thư ký quốc hội của bà Diab, ông Peter Fragiskatos, cho biết mức giảm 60% số lượng giấy phép sinh viên quốc tế được cấp sẽ “cho phép đạt hiệu quả cao hơn trong nỗ lực đảm bảo tính chính trực của bộ.”

“Hệ thống đơn giản là đã bị quá tải,” ông nói với báo chí. “Tôi nghĩ với số lượng đang giảm xuống hiện nay, nó cung cấp một lộ trình để đảm bảo tính chính trực mà người dân Canada mong đợi.”

Hôm thứ Hai, bà Diab cho biết trong một cuộc họp báo rằng bộ sẽ bắt đầu “tập trung hóa” và “hợp lý hóa” các cuộc điều tra. Bà không trả lời trực tiếp câu hỏi về việc liệu ngân sách cho các cuộc điều tra có được tăng lên hay không.

Khi được hỏi về việc tập trung hóa các cuộc điều tra có nghĩa là gì, ông Fragiskatos nói với báo chí rằng “chúng ta sẽ chờ xem, điều đó cụ thể bao gồm những gì.”